Sommige rozen worden gekozen vanwege hun kleur of geur. Andere rozen spreken al tot de verbeelding voordat je ze hebt zien bloeien. Lady of Shalott van David Austin is zo’n roos. Haar naam verwijst naar een van de bekendste gedichten van de Engelse dichter Alfred Lord Tennyson.
Het is een verhaal over een mysterieuze jonkvrouw, een betoverd eiland, een gebroken spiegel en een laatste reis over de rivier naar Camelot. Een romantisch en tragisch verhaal dat prachtig past bij deze warmgekleurde Engelse roos.
De Lady of Shalott en haar eiland
Het gedicht The Lady of Shalott speelt zich af in de legendarische wereld van Koning Arthur. Langs de rivier die naar het kasteel Camelot stroomt, ligt het eiland Shalott. Het is een stille en betoverende plek, omringd door graanvelden, waterlelies, wilgen en trillende espen.
Op het eiland woont de Lady of Shalott. Ze verblijft alleen in een toren, omgeven door vier grijze muren en vier grijze torens. Over haar ligt een mysterieuze vloek. Ze mag niet rechtstreeks uit het raam kijken naar de weg, de rivier of Camelot.
Daarom ziet ze de buitenwereld alleen in een spiegel.
In die spiegel verschijnen de mensen die langs het eiland trekken: boeren, marktmeisjes, geliefden, geestelijken en ridders op weg naar Camelot. Alles wat ze ziet, verwerkt ze in een kleurrijk weefwerk. Dag en nacht zit ze achter haar weefgetouw, terwijl het echte leven buiten haar bereik blijft.
Een wereld van schaduwen
Het spiegelbeeld in het gedicht is meer dan alleen een onderdeel van de vloek. De Lady of Shalott ziet geen werkelijkheid, maar slechts een afspiegeling daarvan. Ze kijkt naar het leven zonder er zelf werkelijk deel van uit te maken.
Daarin lijkt het gedicht op Plato’s beroemde allegorie van de grot. Ook daarin zien mensen niet de werkelijke wereld, maar alleen de schaduwen die daarvan op een wand verschijnen.
Na verloop van tijd verlangt de Lady of Shalott steeds sterker naar het echte leven. Wanneer zij in haar spiegel twee pasgetrouwde geliefden ziet, spreekt ze een van de beroemdste regels uit het gedicht:
“I am half sick of shadows,” said
The Lady of Shalott.
Oftewel: ze is de schaduwen zat. Ze wil de wereld niet langer alleen door haar spiegel bekijken, maar zelf ervaren wat liefde, vrijheid en leven betekenen.
De komst van Sir Lancelot
Dan verschijnt Sir Lancelot, een van de beroemdste ridders uit de verhalen rond Koning Arthur. Hij rijdt langs het eiland op weg naar Camelot.
Tennyson beschrijft hoe het zonlicht op zijn harnas valt. Zijn schild, helm, zadel en teugels schitteren. Terwijl hij langs de rivier rijdt, zingt hij. Het is een beeld vol beweging, licht en leven – precies alles waarvan de Lady of Shalott tot dan toe gescheiden is gebleven.
Wanneer Lancelot in haar spiegel verschijnt, kan zij de verleiding niet langer weerstaan. Ze verlaat haar weefgetouw, loopt naar het raam en kijkt rechtstreeks naar buiten.
Op hetzelfde ogenblik vliegt haar weefwerk uiteen en barst de spiegel van links naar rechts.
De vloek is over haar gekomen.
De reis naar Camelot
De Lady of Shalott verlaat haar toren en vindt bij een wilg een boot. Op de boeg schrijft zij haar naam: The Lady of Shalott. Daarna maakt ze de boot los en laat zich door de rivier meevoeren naar Camelot.
Het is avond en het weer wordt donker en onstuimig. Gekleed in het wit ligt ze in de boot. Terwijl ze tussen de wilgen, velden en oevers door vaart, zingt ze haar laatste lied.
Nog voordat ze Camelot bereikt, sterft de Lady of Shalott.
De boot drijft verder en bereikt uiteindelijk de kades van Camelot. Ridders, edelen en inwoners komen kijken naar de mysterieuze vrouw in de boot. Ook Lancelot ziet haar nu voor het eerst, niet als een weerspiegeling, maar zoals zij werkelijk is.
Hij kijkt naar haar gezicht en zegt:
“She has a lovely face;
God in his mercy lend her grace,
The Lady of Shalott.”
Het verhaal eindigt tragisch. Toch heeft de Lady of Shalott uiteindelijk zelf gekozen. Ze verlaat de veilige maar afgesloten wereld van haar toren om het werkelijke leven tegemoet te gaan, ook al weet ze dat ze daarmee de vloek over zich afroept.
Tennyson en de prerafaëlieten
Alfred Lord Tennyson leefde van 1809 tot 1892 en was een van de belangrijkste Engelse dichters van het Victoriaanse tijdperk. Hij was zelf geen prerafaëliet, maar zijn gedichten vormden wel een grote inspiratiebron voor de prerafaëlitische kunstenaars.
Deze schilders en dichters waren gefascineerd door de middeleeuwen, oude legenden, symboliek, liefde en tragische schoonheid. De wereld van Koning Arthur, Camelot en Lancelot sloot daar perfect bij aan.
De Lady of Shalott werd dan ook een geliefd onderwerp in de schilderkunst. Vooral de schilderijen van John William Waterhouse zijn beroemd geworden. Zijn bekendste voorstelling uit 1888 toont de jonkvrouw in haar boot, vlak voor haar laatste reis naar Camelot.
J.W. Waterhouse: The lady of Shalott (1888)
Waarom kreeg deze roos de naam Lady of Shalott?
David Austin introduceerde de Engelse roos Lady of Shalott in 2009. Dat was precies tweehonderd jaar na de geboorte van Alfred Lord Tennyson. De roos werd naar het gedicht genoemd om deze bijzondere verjaardag te herdenken.
De naam verwijst dus niet alleen naar het mooie eiland Shalott, maar naar het volledige verhaal en de sfeer eromheen: romantiek, verlangen, moed, schoonheid en een vleugje melancholie.
Dat maakt Lady of Shalott tot veel meer dan alleen een mooie tuinroos. Het is een roos waaraan een verhaal verbonden is – en juist dat past zo goed bij Belle Epoque.
Een roos in de kleuren van zonlicht en vuur
De bloemen van Lady of Shalott beginnen als rijke oranjerode knoppen. Wanneer ze opengaan, verschijnen grote, kelkvormige bloemen met losjes gerangschikte bloemblaadjes.
Het hart van de bloem is warm oranje tot abrikooskleurig. De buitenste bloemblaadjes hebben een zachtere zalmroze tint, terwijl de goudgele achterzijde voor een bijzonder kleurenspel zorgt.
De kleuren doen denken aan het zonlicht op het glanzende harnas van Lancelot. Maar ook aan een gouden avond boven de rivier, het licht van brandende kaarsen en de herfsttinten tijdens de laatste tocht naar Camelot.
Lady of Shalott heeft bovendien een aangename, warme theegeur met nuances van gekruide appel en kruidnagel. De bloemen verschijnen herhaaldelijk, vanaf het late voorjaar tot ver in het najaar.
Lady of Shalott als struikroos
Van nature groeit Lady of Shalott als een krachtige en bossige Engelse struikroos. Ze vormt lange, licht overhangende takken met gezond, middengroen blad. Het jonge blad heeft vaak een mooie bronsachtige gloed.
Als struik bereikt ze meestal een hoogte en breedte van ongeveer 125 centimeter. Daarmee is ze heel geschikt voor een plek achter in de border, als losse blikvanger of in een groep van drie rozen voor een voller effect.
Door haar warme kleuren laat Lady of Shalott zich prachtig combineren met paarse salvia, blauwe kattenkruid, lavendel, siergrassen en vaste planten in zachte crème- en abrikoostinten.
Lady of Shalott als klimroos
Hoewel Lady of Shalott officieel een Engelse struikroos is, kan ze ook uitstekend als kleine klimroos worden geleid. Haar krachtige groei en lange, buigzame takken lenen zich goed voor een muur, pergola, rozenboog, hekwerk of obelisk.
Het verschil wordt vooral bepaald door de manier van snoeien.
Wil je haar als volle struik laten groeien, dan kun je de takken aan het einde van de winter terugknippen om een compacte en bossige vorm te behouden.
Wil je Lady of Shalott laten klimmen, snoei de lange hoofdtakken dan niet sterk terug. Bind deze voorzichtig schuin of waaiervormig aan. Door de takken niet helemaal recht omhoog te leiden, ontstaan langs de volledige lengte meer bloeiende zijscheuten.
Zo kan dezelfde roos twee heel verschillende rollen in de tuin vervullen: als rijkbloeiende struik in de border of als romantische, niet al te grote klimroos tegen een muur of boog.
Een sterke roos voor Nederlandse tuinen
Lady of Shalott staat bekend als een sterke, gezonde en rijkbloeiende roos. Ze groeit het beste op een plek in de zon of lichte halfschaduw, in voedzame grond die voldoende vocht vasthoudt maar niet voortdurend nat blijft.
Door haar groeikracht is ze ook geschikt voor beginnende rozenliefhebbers. Geef haar bij het planten voldoende ruimte, zorg in het voorjaar voor goede voeding en verwijder uitgebloeide bloemen om de herbloei te stimuleren.
Daarmee is Lady of Shalott niet alleen een roos met een bijzonder verhaal, maar ook een betrouwbare keuze voor Nederlandse tuinen.
Een verhaal dat blijft bloeien
De Lady of Shalott keek jarenlang naar een wereld die ze alleen als schaduwen in haar spiegel kon zien. Uiteindelijk koos ze ervoor haar toren te verlaten en het echte leven tegemoet te gaan.
Haar reis eindigde bij Camelot, maar haar naam bleef voortleven. Eerst in het gedicht van Tennyson, daarna in de schilderkunst van de prerafaëlieten en uiteindelijk in deze prachtige Engelse roos van David Austin.
Met haar warme koper-, abrikoos- en zalmtinten lijkt Lady of Shalott zelf iets van die oude wereld bij zich te dragen. Een wereld van torens, rivieren, ridders en verborgen tuinen.
Als struikroos of als kleine klimroos: Lady of Shalott verdient een plek waar haar schoonheid niet alleen in een spiegel, maar door iedereen bewonderd kan worden.
Het gedicht in het Nederlands lezen
Het volledige oorspronkelijke Engelse gedicht van Alfred Lord Tennyson behoort tot het publieke domein. Van het gedicht bestaat ook een Nederlandse vertaling van Cornelis W. Schoneveld, getiteld De Jonkvrouw van Shalot.
Omdat deze Nederlandse vertaling auteursrechtelijk beschermd kan zijn, nemen we haar hier niet volledig over. Je kunt de complete Nederlandse vertaling wel lezen via onderstaande bron:
Lees The Lady of Shalott en De Jonkvrouw van Shalot bij Fleurs du Mal Magazine
Bron gedicht: Alfred Lord Tennyson, The Lady of Shalott, definitieve versie uit 1842.
Nederlandse vertaling: Cornelis W. Schoneveld, De Jonkvrouw van Shalot, gepubliceerd door Fleurs du Mal Magazine.
Deze blog is geschreven in samenwerking met Sabriah.
Plaats een reactie